Zegar kaflowy

mechanizm: mosiądz, stal, dzwonek: spiż, obudowa i tarcza: mosiądz złocony i srebrzony, okienka: srebro niskopróbne, szkło; odlewanie, cyzelowanie, wycinanie, grawerowanie, złocenie, srebrzenie, oksydowanie; 7,9 x 10,3 x 10,3 cm; tarcza, 8,2 x 8,2 cm, średn. plakiety: 6,4 cm;
sygnowany na dolnej płycie: Georg Chr. L..cenberger/ Aug;
Augsburg, ok. 1640-1660.

Zegar kaflowy z jedną wskazówką, w czworobocznej, złoconej obudowie, wspartej na czterech wysokich graniastych, zbieżnych, profilowanych nóżkach, wyposażony w mechanizm ze szkieletem płytowym, 0 napędzie sprężynowym, z zapadową sekcją bicia godzin. Obudowa ujęta u góry u dołu gzymsami, zamykana od dołu pokrywą z jednym dzwonkiem mocowanym na strzemiączku. Gzyms dolny uskokowy simą, górny o profilu ćwierćwałka nadwieszonego na uskokach, pokryty ornamentem łuskowym. Przeszklone okienka korpusu w ramkach prostokątnych zaokrąglonych na krótkich bokach. U dołu gzymsu dolnego (w narożach i pośrodku boków), rytowane stylizowane kwiaty. Tarcza kwadratowa, z grawerowanymi stylizowanymi kwiatami w narożach oraz okrągłą nakładaną, srebrzoną plakietą z grawerowaną rzymską skalą godzinową i podziałką półgodzinną zaznaczoną stylizowanymi liliami. Wskazówka stalowa, oksydowana na czarno, z zakończeniem poprzedzającym prosty grot w formie niewielkiego kwiatonu, z przeciwwagą. Szkielet mechanizmu mosiężny, czworobocznymi płytami połączonymi w narożach filarkami w kształcie kolumienek. Napęd chodu z bębnem wyrównawczym ze ślimakiem i łańcuszkiem Galla. Wychwyt szpindlowy z kołem wychwytowym ustawionym diagonalnie i regulatorem balansowym osłoniętym ażurowym kokiem typu francuskiego, z grawerowanym motywem ukwieconej wici poziomkowej. Kok z kamieniem nakrywkowym. Analogiczna dekoracja na osłonie zapadki naciągu chodu oraz na przeciwwadze zapadnika bicia. Koło bicia ozdobione rozetą, z arabskimi oznaczeniami godzin. Regulacja włosa balansu tarczkowa, ze skalą (1-6). Elementy stalowe mechanizmu oksydowane na błękitno.
Stan zachowania: wymieniony kok; ślady napraw (m.in. uzupełnienie koła bicia; wymiana łożyska na wężydło na osi wiatraczka) i przeróbek (jedna z nich spowodowała umieszczenie wężydła w miejscu sygnatury); brak młotków.
Ten XVII-wieczny zegar wyróżniają dwa niecodzienne rozwiązania - umieszczenie na tarczy okrągłej plakiety cyfrowej zamiast pierścienia oraz forma nóżek. Pierwsza cecha występuje w innym, sześciobocznym kaflu z Science Museum W Londynie [Maurice 1976, s. 80, poz. i il. 626a, b], z podobnie zdobioną w kwiaty tarczą i również grawerowanym górnym gzymsem.
Ślady na dolnej płycie świadczą, ze w trakcie wykonywania zegara zmieniono koncepcję regulacji włosa balansu przesuwki na tarczkę nastawczą. Kok zegara, pierwotnie typu angielskiego, został wymieniony po poł. XVIII w. na odmianę francuską, tworzącą pełny mostek (mocowaną z dwóch stron).
Georg Christoph Lucenberger urodził się w Augsburgu w 1600 r., w wieku lat 20 został samodzielnym rzemieślnikiem; zmarł w Augsburgu w 1660 r. Wykonywał także kwadratowe kafle (w zbiorach Muzej za umjetnost i obrt, Zagrzeb) oraz zegary wieżyczkowe [Maurice 1976, s. 27, poz. i il. 144] i monstrancjowe [Abeler 2010, s. 356-357].