Krucyfiks procesyjny / podróżny tzw. Krzyż Pomorski

brąz, odlew, emalia; 22,5 x 14,5 cm.
Rosja, XIX / XX w.
Krzyż z przedstawieniem Chrystusa i świętych. W centrum postać Ukrzyżowanego, w tle zarysowane mury obronne symbolizujące Jerozolimę; u stóp - czaszka Adama, wzdłuż ciała Zbawiciela narzędzia męki Pańskiej: włócznia i trzcina z gąbką; na końcach głównej belki poprzecznej stylizowane , personifikowane tarcze ciał niebieskich: Słońce po lewej oraz Księżyc po prawej stronie. W zwieńczeniu wizerunek Mandylionu, poniżej którego unoszą się dwaj adorujący Aniołowie z chustami, zlatujący ku belce krzyża. W bocznych kwaterach po lewej stronie: Najświętsza Maria Panna oraz św. Maria Magdalena lub św. Marta; po prawej stronie: św. Jan Ewangelista oraz św. Setnik Longinus.
Na odwrocie bogaty, precyzyjny ornament kandelabrowy w układzie symetrycznym, z motywami wici roślinnej, kwiatów oraz liści akantu.
Prezentowany obiekt to klasyczny przykład tzw. Krzyża Pomorskiego, którego geneza wiąże się bezpośrednio z ruchem staroobrzędowców. Po schizmie w Cerkwi Prawosławnej (II poł. XVII w.) i odrzuceniu reform patriarchy Nikona, jednym z najważniejszych centrów religijno-kulturowych starowierców stała się Wspólnota Wygowska na północy Rosji (w rejonie zwanym Pomorzem). Tamtejsze warsztaty wypracowały unikalny styl odlewnictwa sakralnego, który w XIX wieku stał się kanonem na terenie całego Imperium Rosyjskiego. Krzyże te charakteryzują się ścisłym przestrzeganiem dawnej ikonografii , m.in. zakazem przedstawiania Boga Ojca w postaci ludzkiej na rzecz Mandylionu, charakterystycznym, roślinnym zdobieniem rewersu oraz dekoracyjnym wykorzystaniem barwnych emalii mających potęgować blask reliefu.