Portret kobiety [Jesień], 1907

pastel, papier; 69 x 42 cm;
sygn. i dat. p. d.: T. Axentowicz / 907;
na odwrocie nalepka z Muzeum Narodowego w Krakowie z 1998 z nr DI/853/19-16/98, poz. 2.
Lit.: Teodor Axentowicz. 1859 - 1938. Katalog wystawy [Stefania Krzysztofowicz-Kozakowska], Muzeum Narodowe w Krakowie, Kraków 1998, poz. III/46, s. 74 - il. barwna, s. 142 - nota katalogowa.

Teodor Axentowicz kształcił się w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium oraz w Paryżu, gdzie w latach 1882-1895 pracował w pracowni Carolusa-Durana. W 1895 roku przeniósł się do Krakowa, gdzie objął stanowisko profesora w Szkole Sztuk Pięknych (późniejsza ASP), a w latach 1910-1911 i 1927-1928 pełnił funkcję rektora tej uczelni.
W swojej twórczości łączył wpływy symbolizmu i secesji, z zamiłowaniem do dekoracyjności oraz subtelnej psychologii portretu. Szczególne miejsce zajmują w niej wizerunki kobiet - melancholijne, zamyślone, ujęte w nastrojowej aurze, często o wyrafinowanej kolorystyce i miękkim modelunku.
W oferowanym portrecie Axentowicz operuje delikatną gamą barwną oraz światłocieniem, które budują atmosferę wyciszenia i refleksyjności. Tytułowa „jesień” odczytywana może być zarówno jako pora roku, jak i metafora nastroju - lekko nostalgicznego, pełnego zadumy. Modelka, ukazana w półpostaci, emanuje spokojem i wewnętrzną harmonią, a zarazem pewną niedostępnością, typową dla kobiecych portretów artysty.